Dạy con bảng chữ cái hay phonics trước?
Con hát bài “A, B, C” rất vui. Nhưng có người bảo nên học phonics ngay, đừng học tên chữ kẻo con rối. Vậy dạy con bảng chữ cái hay phonics trước? Câu trả lời ngắn: không cần chọn một bỏ một. Quan trọng là thứ tự từng bước và cách chơi với con.
- Tên chữ (“bi”, “xi”, “đi”) giúp con gọi tên, đánh vần. Âm chữ (/b/, /k/, /d/) giúp con đọc ra từ. Con cần cả hai.
- Nghiên cứu với trẻ mẫu giáo cho thấy dạy tên chữ kèm âm chữ giúp con nhớ âm tốt, nhất là những chữ có âm nằm sẵn trong tên.
- Lộ trình gợi ý: nghe – hát → làm quen tên và âm cùng lúc → ghép âm thành từ ngắn → đọc truyện ngắn.
Tên chữ và âm chữ khác nhau thế nào?
Mỗi chữ cái tiếng Anh có hai “gương mặt”. Tên chữ là cách ta gọi khi đọc bảng chữ cái: B là “bi”, C là “xi”. Âm chữ là tiếng chữ đó phát ra trong từ: B đọc /b/ trong bed, C đọc /k/ trong cat. Phonics là cách dạy con nối chữ với âm, rồi ghép âm thành từ. Ba mẹ có thể đọc kỹ hơn trong bài phonics là gì, có nên cho con học?
| Chữ | Tên chữ | Âm trong từ |
|---|---|---|
| B | “bi” | /b/ trong bus |
| C | “xi” | /k/ trong cat |
| H | “êi-ch” | /h/ trong hat, không có trong tên chữ |
| W | “đấp-bồ-liu” | /w/ trong water, khác hẳn tên chữ |
Chỉ thuộc tên chữ, con nhìn cat sẽ đọc “xi – ây – ti” và không ra từ. Chỉ biết âm, con lại lúng túng khi cô đánh vần tên mình hay khi đọc chữ viết tắt.
Nghiên cứu nói gì về bảng chữ cái và phonics?
Năm 2010, Piasta và Wagner (Mỹ) cho 58 trẻ mẫu giáo học theo 3 nhóm: học cả tên chữ lẫn âm chữ, chỉ học âm chữ, và nhóm đối chứng học số. Trẻ học cả tên lẫn âm nhớ âm chữ tốt nhất ở những chữ có âm nằm sẵn trong tên, như B (“bi” bắt đầu bằng /b/) hay T (“ti” bắt đầu bằng /t/). Nói cách khác, tên chữ trở thành “gợi ý” để con nhớ âm.
Ngược lại, với những chữ tên và âm khác xa nhau như H, W, Y, tên chữ không giúp được nhiều. Đây là những chữ ba mẹ nên dành thêm thời gian, chơi riêng với âm của chúng.
Lộ trình 4 bước cho bé 4–7 tuổi
Khi con đọc được từ ngắn, ba mẹ để ý luôn âm cuối: cho con ghép trọn c – a – t để không đọc thành “ca”.
3 trò chơi 10 phút tại nhà
- Chữ cái biết nói. Ba mẹ giơ thẻ chữ, con nói tên chữ rồi “cho chữ nói”: “D! D says /d/, dog!”. Đổi vai, con giơ thẻ, ba mẹ trả lời.
- Hộp đồ vật theo âm. Gom vài món đồ trong nhà vào hộp (ball, cup, pen, book). Con rút một món, nói âm đầu và tìm thẻ chữ đúng.
- Đánh vần tên mình. Con đánh vần tên mình bằng tên chữ (“A–N” cho “An”), rồi đọc tên bằng âm. Con thấy rõ khi nào dùng tên chữ, khi nào dùng âm.
Khi đọc âm /b/, /t/, /p/, ba mẹ nói thật ngắn, đừng kéo thành “bờ”, “tờ”, “pờ”. Nếu thêm “ơ”, con ghép b–a–t sẽ thành “bờ-a-tờ” và khó ra bat.
Ở lớp tiếng Anh thiếu nhi KITA, các bé làm quen chữ cái qua bài hát, thẻ chữ và trò chơi, rồi chuyển dần sang ghép âm và đọc truyện ngắn, theo tốc độ của từng bé.
Con đang ở bước nào? Kiểm tra miễn phí cho bé
KITA ở 61 Đoàn Thị Liên, Phú Lợi, gần trung tâm Thủ Dầu Một (Bình Dương). Bé làm bài kiểm tra trình độ 30 phút nhẹ nhàng: nhận chữ, nghe âm, nói vài câu. Ba mẹ nhận phiếu kết quả qua Zalo kèm 3 hoạt động 10 phút/ngày tại nhà.
📝 Đăng ký kiểm tra trình độ miễn phí 30 phút cho bé- Piasta, S. B. & Wagner, R. K. (2010). Learning letter names and sounds: Effects of instruction, letter type, and phonological processing skill. Journal of Experimental Child Psychology, 105(4): pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2978809
- What Works Clearinghouse – đánh giá nghiên cứu trên: ies.ed.gov/ncee/WWC/Study/90015