Con “đứng hình” khi làm bài nghe? 6 cách luyện Listening
Audio vừa bật, con đã cuống: “Nhanh quá, con không nghe kịp!”. Rồi một từ không hiểu kéo theo cả câu, cả đoạn trôi qua. Nghe không chỉ là “nghe nhiều”, mà còn cần biết cách nghe.
- Người nghe giỏi đoán trước nội dung, tự kiểm tra trong lúc nghe và rút kinh nghiệm sau khi nghe.
- Nhiều nghiên cứu (chủ yếu với học sinh lớn và sinh viên) cho thấy dạy nghe theo cách này giúp người học tiến bộ rõ so với chỉ nghe rồi chữa đáp án.
- Không cần hiểu từng từ. Hãy tập bắt từ khóa và ý chính.
Vì sao con “đứng hình”?
Khi nghe, não phải làm nhiều việc cùng lúc: nhận ra âm, nhớ nghĩa, nối thành câu. Nếu con cố hiểu từng từ, chỉ cần một từ lạ là con bị “kẹt” và lỡ phần sau. GS. Larry Vandergrift (Đại học Ottawa) nghiên cứu học sinh lớp 7 và thấy: người nghe giỏi khác người nghe yếu chủ yếu ở cách tự theo dõi việc hiểu của mình, chứ không chỉ ở vốn từ.
6 cách luyện nghe
- Đoán trước khi nghe: nhìn tranh và câu hỏi, đoán “bài này nói về gì? sẽ có những từ nào?”.
- Lần 1, nghe ý chính: không ghi chép, chỉ trả lời “ai, ở đâu, chuyện gì?”.
- Lần 2, nghe chi tiết: gạch chân từ khóa trong câu hỏi (số, tên, màu, ngày) rồi tập trung bắt đúng những từ đó.
- Bỏ qua từ lạ: nghe tiếp, dựa vào phần sau để đoán. Đừng dừng lại ở một từ.
- Tự kiểm tra: “Điều mình nghe có khớp với điều mình đoán không?”.
- Nghe lại có lời: sau khi chữa bài, nghe lần 3 kèm lời (transcript) để thấy mình đã lỡ âm nào.
Hiểu lầm thường gặp
Chọn một đoạn audio 1 phút trong sách của con. Lần 1: con nói ý chính bằng tiếng Việt. Lần 2: con viết 3 từ khóa nghe được. Lần 3: mở lời để cùng kiểm tra. Làm 3 tối liên tiếp với cùng một đoạn, con sẽ thấy mình nghe rõ hơn.
Luyện nghe đúng cách cùng giáo viên
Lớp Cambridge và Thiếu niên tại KITA luyện nghe theo từng bước: đoán, nghe ý chính, nghe chi tiết, tự kiểm tra.
📝 Kiểm tra trình độ miễn phíNguồn tham khảo
- Vandergrift, L. (2003). Orchestrating strategy use: Toward a model of the skilled second language listener. Language Learning, 53(3): uwinnipeg.ca (PDF)
- Tổng quan về chiến lược nghe siêu nhận thức của Vandergrift: IJOLP
- Learning to Listen: The Impact of a Metacognitive Approach to Listening Instruction: dlsu.edu.ph
- Nghiên cứu về huấn luyện chiến lược nghe cho người mới học: trdizin.gov.tr
